मुंडा जगर ते गनित इतुन -2, जोड़व ओड़ो: गुना

गनित मियदˎ इसु सुगड़ बिसय तनअ:। गनित मेन ले रे पुर: ते होनको नेया दोगा इसु  कठिन बिसय कोबु मेनेया, मेनदो मियद् सर्वे लेकाते हतु कोरेन होनको गनित रे एट: बिसय कोएते पुर: पोकोतो नंबर को आऊ जदा, एना रेय: मुद् कारन दो जगर (भाषा) तनअ:। गनित रे पुर: ते लेनेका जगर (नंबर्स) कमी रे हिजु: तना। एन लेकाते हतु रेन होनको ओकोय हिन्दी च इंग्लिश जगर काको इतुवाना इनकु गनित रे पुर: बुगिन को तइना। एला तबु गनित अबु मुंडा जगर तेबु इतुन कोवाअ:।

जोड़व- (हिन्दी ते जोड़)-

गनित रे सोबेन हुपुड़िङ ते मपरंग लेनेका रे जोड़व ओड़ो: घटाव गी मुद् चीज तनअ:। पुर:ते सोबेन गनित ने जोड़-घटाव रेगी टेकावा कना। जोड़व मेन ले रे चिनअ: बु इतुवन तना – जमा, हे बुगिन पे पड़ाव केदा; जड़ाव रेय: माने दो जहन बरिया चय बरियायते ते थिम्बा लेनेका (नंबर) के मियद्द रे जमा ले रे ओकोन लेनेका चय नंबर बाइयो:वा एनागी मेसा नंबर बाइयो: तना। एला तबु उदाहरन बु नेल लेया-

  • अपिया होनको इतुसई (स्कूल) को सेनो: तना, होरा रे ओड़ो: बरिया होनकिन इनकु लोओ: किन जमा जना। सोबेन जमा रे चिमिन होनको सेनो: तना? (3+2=?)
  • मियद्द बंदा रे मिद् हिसि हई को तईकेना, ओड़ो: हिसि मोड़ेया हई को एन बंदा रेको अड़अ: जना; सोबेन जमा रे चिमिन हईको बंदा रेको होबा जना? (20+25=?)

नेया जोड़व मेन ले रे रम्बल गिया मेनदो गनित बई इमता इसु हम्बल ठोरोओ तना चियअ: चि बुजव रे का टोगो: तना। हिसि ओड़ो: हिसि मोड़ेया जोड़व लेरे बर हिसि मोड़ेया होबाओ तना। ने लेका सोबेन लेकन लेका को बुजव तन लोओ जोड़व रम्बल गिया।

मुंडारी जगर ते जान जोड़व इसु रम्बल गिया, मुंडारी रे जानअ: ने लेका को जोड़वया मेनते जेतन डिग्री रेय: जरूरत बनोगा, मुंडा पुरखा को बेगर ओल-पढ़ाव तेगी हिसब को रिका आऊ कदा।  एला तबु जोड़व उदाहरन बु नेल लेया, पुरखा को चिलका को हिसब जदा-

बेंगड़ा हिसि बर टका किलो गोनोङ्ग कना,

जोल्बाटा हिसि गेल टका,

बरन जिनिस मिद्-मिद् किलो किरीङ केद् रे चिमिन टका होबा जना?

(हिसि बर टका+ हिसि गेल टका= बर हिसि गेल बर टका)

गुना- (हिन्दी ते गुणा)-

गुना मेन ले रे होड़ो को मेनेया पहाड़ाअम् इतुवाना चि का? पहाड़ा इतु का रे गुना सेकड़ा ते रिका दड़ियोगा, मेनदो पहाड़ा जोड़व गी तनअ। हुपुडिंग क्लास रे होनको दुरंग-दुरंग पहाड़ा को याद रिका कोवा, 10-12 समते दो सोबेन होनको कंठस के गिया। इमिन ठीक गिया मेनदो 10 (गेलेया) सनते इतुवन रेयो सोबेन लेकन गुना को रिका दड़ियोगा। गुना जोड़व गी तनअ एना सहज जगर रे अबु मुंडा जगर ते पहाड़ा इतु केते ने लेका बु बुजव दड़िया-

मुंडा जगर रे पहाड़ा-

1×1=1 मियद् मिसा मियद् 2×1=2 बरिया मिसा बरिया 3×1=3 अपिया मिसा अपिया
1×2=2 मियद् बरसा बरिया 2×2=4 बरिया बरसा उपुनिया 3×2=6 अपिया बरसा तुरिया
1×3=3 मियद् अपिसा अपिया 2×3=6 बरिया अपिसा तुरिया 3×3=9 अपिया अपिसा अरेया
1×4=4 मियद् उपुनसा उपुनिया 2×4=8 बरिया उपुनसा इरिलिया 3×4=12 अपिया उपुनसा गेल बरिया
1×5=5 मियद् मोड़ेसा मोड़ेया 2×5=10 बरिया मोड़ेसा गेलेया 3×5=15 अपिया मोड़ेसा गेल मोड़ेया
1×6=6 मियद् तुरिसा तुरिया 2×6=12 बरिया तुरिसा गेल बरिया 3×6=18 अपिया तुरिसा गेल इरिलिया
1×7=7 मियद् एयासा एया 2×7=14 बरिया एयासा गेल उपुनिया 3×7=21 अपिया एयासा हिसि मियद्द
1×8=8 मियद् इरिलसा इरिलिया 2×8=16 बरिया इरिलसा गेल तुरिया 3×8=24 अपिया इरिलसा हिसि उपुनिया
1×9=9 मियद् अरेसा अरेया 2×9=18 बरिया अरेसा गेल इरिलिया 3×9=27 अपिया अरेसा हिसि एया
1×10=10 मियद् गेलसा गेलेया 2×10=20 बरिया गेलसा हिसि 3×10=30 अपिया गेलसा हिसि गेलेया

 

ने लेकागी आयरतेमुंडा जगर ते पहाड़ा बु ओल दड़िया।

नेतअ: रेबु नेल दड़िया चि जहन लेका गी मिसा काजियो: रेदो एना एमिन गी होबाओ: तना, ओड़ो: बरसा काजी जन रे एन लेका बरसा जोड़ाओ: तना। चिलका चि- बरिया तुरिसा (2×6) मेन ले रे बरिया के तुरिसा जोड़व बुजाओन लगतिङआ (2×6= 2+2+2+2+2+2=12)। एन लेकागी (9×6= 9+9+9+9+9+9=54), (5×4=5+5+5+5=20) ओड़ो: (123×3= 123+123+123=369)।

मपरंग लेका कोर: गुना यो ने नियम ते बइयोगा मेनदो एना मेनते मपरंग जोड़व अद् पहाड़ा रेय: देंगा अउ होबाओगा।  एगजम्पल-

923×617 =?

ने गुना रे 923 के 617-सा जोड़व मेन ले रे इसु हम्बल कमी रिका होबओगा, ने लेकन गुना को सेकड़ा बई मेनते पहाड़ा ते पुर: देंगा नमो: तना। एनमेन्ते गी पहाड़ा इतुन पुर: जरुड़ु मेनागा। पहाड़ा इतुन रे गुना रेय: नियम लेकाते गेदेल रकम ते ने गणित बई दड़ियोगा।

Leave a comment